Pierwsza matcha kupiona, a potem pojawia się pytanie: w czym ją przygotować? Czy naprawdę potrzebujesz specjalnej czarki, bambusowej miotełki, łyżeczki, sitka i podstawki, zanim zrobisz pierwszą porcję? Nie. Dobry zestaw do matchy na początek może być bardzo prosty. Ważniejsze od liczby akcesoriów jest to, czy są wygodne w użyciu. Zobacz, czego rzeczywiście potrzebujesz i na co zwrócić uwagę przy wyborze pierwszego zestawu.
Co jest potrzebne do przygotowania matchy?
Jeśli oglądasz rozbudowane zestawy do matchy, łatwo odnieść wrażenie, że do pierwszej filiżanki potrzeba całej kolekcji akcesoriów. W praktyce możesz zacząć znacznie prościej.
Najważniejsze są:
- Chasen – bambusowa miotełka, którą rozprowadzasz matchę w wodzie i przygotowujesz napar.
- Czarka, czyli chawan – szerokie naczynie zapewniające przestrzeń do swobodnej pracy miotełką.
- Chashaku – charakterystyczna bambusowa łyżeczka służąca do nabierania matchy.
Bardzo przydatne jest również małe sitko. Matcha ma tendencję do tworzenia grudek, dlatego przesianie proszku przed dodaniem wody zdecydowanie ułatwia przygotowanie gładkiego napoju. Na początku nie musisz natomiast mieć specjalnej podstawki pod chasen, choć z czasem warto ją dokupić.
Jeżeli zależy Ci na gotowym rozwiązaniu, najprostszy zestaw do matchy pozwala skompletować wszystkie podstawowe akcesoria za jednym razem. Przykładem jest zestaw z ceramiczną czarką, chasenem i chashaku.
Chasen – najważniejszy element zestawu
Jeżeli mielibyśmy wskazać jedno akcesorium, którego nie warto pomijać, byłby to właśnie chasen. Tradycyjna bambusowa miotełka pozwala szybko połączyć drobno zmieloną matchę z wodą. Przy przygotowywaniu pomaga również uzyskać charakterystyczną warstwę drobnej piany. Chaseny różnią się m.in. konstrukcją, rodzajem bambusa i liczbą włókien. W sklepach spotkasz oznaczenia takie jak 80, 100 czy 120.
Nie traktuj ich jednak jak skali – to tak nie działa. Większa liczba cieńszych włókien może ułatwiać przygotowanie delikatnej piany przy usucha. Do koichy, czyli gęstszej matchy przygotowywanej z większej ilości proszku i niewielkiej ilości wody, stosuje się natomiast inne konstrukcje chasenu, często z mniejszą liczbą mocniejszych włókien. Jeśli dopiero zaczynasz, klasyczny chasen przeznaczony do codziennego przygotowywania usucha będzie zupełnie wystarczający. Nie musisz kupować miotełki z największą możliwą liczbą włókien.
Jak wybrać czarkę do matchy?
Tutaj również nie ma jednej obowiązkowej średnicy czy pojemności. Najważniejsze jest coś znacznie bardziej praktycznego: w czarce musi być wystarczająco dużo miejsca, żeby swobodnie pracować chasenem bez uderzania nim o ścianki i rozchlapywania wody.
Dlatego na początek dobrze sprawdzają się naczynia:
- stosunkowo szerokie,
- stabilne,
- wygodne do trzymania,
- z wnętrzem umożliwiającym swobodny ruch miotełki.
Bardzo wysoki i wąski kubek będzie znacznie mniej wygodny. Nie oznacza to jednak, że potrzebujesz dokładnie 350, 400 czy 500 ml pojemności. Do samej matchy wykorzystujesz przecież stosunkowo niewiele wody – dodatkowa przestrzeń jest potrzebna przede wszystkim do pracy chasenem.
Przykładem może być zestaw ceramiczny z czarką z dzióbkiem. Oprócz czarki zawiera chasen, chashaku, sitko oraz podstawkę pod miotełkę. Dzióbek może być szczególnie wygodny, jeśli przygotowujesz matchę jako bazę do latte i później przelewasz ją do szklanki z mlekiem.
Czy chashaku jest konieczne?
Nie – i warto powiedzieć to wprost. Chashaku jest tradycyjnym akcesorium związanym z przygotowywaniem matchy i dobrze wygląda jako część zestawu, ale bez niego również przygotujesz napój. Na początku matchę możesz odmierzać niewielką łyżeczką albo – jeśli zależy Ci na powtarzalności – wagą.
Chashaku ma natomiast swój urok. Jeśli zależy Ci nie tylko na samym napoju, ale również na rytuale jego przygotowywania, warto mieć je w zestawie.
A sitko? Ten drobiazg naprawdę się przydaje
Matcha jest bardzo drobno zmielona i łatwo tworzy grudki. Dlatego przed dodaniem wody warto przesiać porcję proszku przez niewielkie, drobne sitko bezpośrednio do czarki. Nie jest to skomplikowany etap, a zdecydowanie ułatwia równomierne rozprowadzenie matchy.
Jeżeli więc zastanawiasz się, czy lepiej kupić na początek ozdobną podstawkę pod chasen czy sitko, praktycznie większą różnicę podczas przygotowania napoju zauważysz dzięki sitku.
Do czego służy podstawka pod chasen?
Kusenaoshi, czyli ceramiczna podstawka pod chasen, pomaga miotełce zachować jej charakterystyczny kształt podczas suszenia i przechowywania. Nie jest niezbędna do przygotowania pierwszej matchy, ale przy regularnym używaniu staje się bardzo praktyczna. Po wypłukaniu chasen nakłada się na podstawkę tak, aby jego włókna były skierowane w dół i mogły swobodnie wyschnąć. Nie wkładaj natomiast mokrej miotełki z powrotem do zamkniętego opakowania.
Jaki zestaw do matchy będzie najlepszy na początek?
Zamiast dzielić zestawy na „dla początkujących”, „średniozaawansowanych” i „premium”, lepiej zastanowić się, jak zamierzasz przygotowywać matchę.
Chcę po prostu sprawdzić, czy matcha mi odpowiada
Wystarczy Ci podstawowy zestaw z czarką, chasenem i chashaku. Sitko możesz wykorzystać również zwykłe kuchenne, jeśli ma odpowiednio drobne oczka. Nie ma potrzeby inwestowania od razu w rozbudowany komplet.
Chcę pić matchę regularnie
Wtedy warto od razu wybrać zestaw z czarką, chasenem, chashaku, sitkiem, podstawką pod chasen. Taką konfigurację oferuje wspomniany wcześniej 5-elementowy zestaw ceramiczny.
Zależy mi również na japońskiej ceramice
Wtedy warto zwrócić większą uwagę na samą czarkę. Przykładem jest zestaw Ame Kozan, w którym znajduje się japońska czarka, bambusowy chasen oraz chashaku. Tutaj dopłacasz więc nie za „wyższy poziom zaawansowania”, ale przede wszystkim za inną ceramikę i charakter całego zestawu.
Matcha do zestawu – jaką wybrać na początek?
W sklepach bardzo często spotkasz podział na matchę „ceremonialną” i „kulinarną”. Warto jednak wiedzieć, że nie jest to oficjalny, jednolity japoński system klasyfikacji jakości matchy. Dlatego nie wybieraj produktu wyłącznie na podstawie jednego słowa umieszczonego na opakowaniu. Znacznie ważniejsze jest jego przeznaczenie. Jeśli chcesz przygotowywać matchę głównie z wodą i poznawać jej smak, wybierz produkt przeznaczony do picia w tej formie.
Jeżeli planujesz przede wszystkim matcha latte, nadal warto sięgnąć po dobrą matchę do codziennego picia. Mleko łagodzi jej smak, dlatego nie zawsze potrzebujesz najdroższego produktu, ale nie oznacza to również, że najlepszym wyborem automatycznie będzie najtańsza matcha określona jako „kulinarna”. Do ciast, kremów i innych deserów można natomiast wybrać matchę przeznaczoną właśnie do zastosowań kulinarnych.
Na początek opakowanie 30–50 g będzie wystarczające, żeby sprawdzić, jak często rzeczywiście będziesz po nią sięgać.
Ile matchy potrzeba na jedną porcję?
Do przygotowania lekkiej usucha często wykorzystuje się około 1,5–2 g matchy na porcję, choć proporcje można dopasować do konkretnego produktu i własnego smaku. Oznacza to, że opakowanie 30 g wystarczy mniej więcej na 15–20 takich porcji, a nie zawsze na 30 filiżanek, jak sugerował pierwotny tekst. Do latte również możesz zacząć od około 1,5–2 g i później dopasować ilość do wielkości napoju oraz intensywności, jaką lubisz.
Jak przygotować pierwszą matchę?
Nie trzeba od razu odtwarzać całej ceremonii herbacianej. Przesiej porcję matchy do czarki, dodaj niewielką ilość gorącej, ale niewrzącej wody i zacznij energicznie pracować chasenem. Przy usucha wykonuj szybkie ruchy nadgarstkiem, prowadząc miotełkę w przód i w tył. Nie dociskaj jej mocno do dna czarki.
Po kilkunastu sekundach napar powinien być równomiernie połączony, a na powierzchni może pojawić się warstwa drobnej piany. Temperaturę i proporcje najlepiej dopasować do konkretnej matchy. Około 70–80°C może być dobrym punktem wyjścia, ale nie musi być sztywną regułą dla każdego produktu.
Jak dbać o chasen?
Chasen jest delikatnym akcesorium i z czasem naturalnie się zużywa. Kilka prostych nawyków pomoże jednak utrzymać go w dobrej kondycji. Przed pierwszym użyciem można na chwilę zanurzyć włókna w ciepłej wodzie. Dzięki temu staną się bardziej elastyczne. Po przygotowaniu matchy dokładnie wypłucz miotełkę czystą wodą. Nie potrzebujesz płynu do naczyń.
Następnie pozostaw ją do całkowitego wyschnięcia – najlepiej na kusenaoshi, jeśli je masz. Nie zamykaj wilgotnego chasenu w plastikowym opakowaniu i nie wkładaj go do zmywarki. Rozchylające się z czasem końcówki są natomiast naturalnym efektem użytkowania. Chasen nie jest akcesorium kupowanym raz na całe życie.
A jak myć czarkę?
Tutaj nie wprowadzałabym zasady „zmywarka to zawsze zły pomysł”. To zależy od konkretnej ceramiki i zaleceń producenta. Niektóre naczynia można bezpiecznie myć w zmywarce, inne – szczególnie ręcznie wykonane lub mające określone szkliwienie – lepiej myć ręcznie. Jeśli producent nie podaje jednoznacznej informacji, delikatne mycie ręczne będzie bezpieczniejszym rozwiązaniem.
Jaki zestaw do matchy wybrać na start?
Jeśli dopiero zaczynasz, nie potrzebujesz najbardziej rozbudowanego ani najdroższego zestawu. Najważniejsze są chasen i wygodne naczynie. Chashaku jest przyjemnym elementem rytuału, sitko bardzo praktycznym dodatkiem, a podstawka pod chasen przyda się szczególnie wtedy, gdy zaczniesz przygotowywać matchę regularnie.
Jeśli chcesz kupić wszystko za jednym razem, możesz przejrzeć zestawy do matchy Green Touch i porównać je przede wszystkim pod względem zawartości oraz rodzaju czarki. Nie szukaj jednak zestawu „dla odpowiedniego poziomu zaawansowania”. Dobry pierwszy zestaw to po prostu taki, z którego będzie Ci się wygodnie korzystać.
[product category_id="2244241" slider="true" onlyAvailable="true"]
---
FAQ
1. Co powinien zawierać zestaw do matchy dla początkującego?
Podstawowy komplet to czarka, chasen i chashaku. Bardzo praktycznym dodatkiem jest również drobne sitko do przesiewania matchy.
2. Ile włókien powinien mieć chasen?
Nie ma jednej liczby właściwej dla wszystkich początkujących. Oznaczeń takich jak 80, 100 czy 120 nie należy traktować jako poziomów zaawansowania. Do codziennego przygotowywania usucha wybierz dobrej jakości chasen przeznaczony właśnie do tego sposobu przygotowania.
3. Czy potrzebuję specjalnej czarki?
Nie jest absolutnie konieczna, ale szeroki chawan zdecydowanie ułatwia pracę chasenem. Wąski kubek będzie znacznie mniej wygodny.
4. Czy potrzebuję podstawki pod chasen?
Nie do przygotowania samej matchy. Kusenaoshi pomaga natomiast zachować kształt miotełki podczas suszenia i przechowywania, dlatego jest przydatne przy regularnym korzystaniu.
5. Czy trzeba przesiewać matchę?
Nie jest to obowiązkowe, ale zdecydowanie warto. Przesianie rozbija grudki i ułatwia przygotowanie gładkiego napoju.
6. Czy do matcha latte trzeba kupować matchę kulinarną?
Nie. Określenia takie jak „ceremonialna” i „kulinarna” nie tworzą jednolitej oficjalnej klasyfikacji. Do latte możesz wybrać dobrą matchę do codziennego picia, a produkt stricte kulinarny pozostawić przede wszystkim do wypieków i deserów.
7. Ile porcji przygotuję z 30 g matchy?
Przy około 1,5–2 g na porcję będzie to mniej więcej 15–20 napojów. Ostateczna liczba zależy od tego, jak intensywną matchę przygotowujesz.
8. Czy można użyć spieniacza zamiast chasenu?
Można nim połączyć matchę z wodą, więc przy szybkim matcha latte może być praktycznym rozwiązaniem. Nie daje jednak takiego samego sposobu pracy i efektu jak tradycyjny bambusowy chasen.
